Wanneer breekt 4K door?

In de huis-, tuin- en keukenelektrozaaken kun je er niet meer naast kijken. De eerste 4K Ultra HD tv's zijn in aantocht. Wanneer mogen wij een doorbraak verwachten van de opvolger van Full HD? 

Meer over de opvolgers van HD, lees je in mijn blog Wat na HDTV? Hier vind je meer uitleg over termen zoals UHD, 4K, 8K, HFR en HDR.



Aanleiding van deze blog, is de reactie van Koen Delvaux op een fotoalbum die ik op Facebook gepost heb na de infonamiddag Beyond HD: overkill or not (georganiseerd door MediaNet Vlaanderen op VRT 21.05.2015). Koen is op Twitter een topinfluencer in België. Professioneel leeft zich nu volledig uit als innovator (lees: Head of Consumer Innovation) bij Proximus.

Zijn post:

Koen Delvaux Broadcast quality versus consumer quality zal eenzelfde evolutie kennen als binnen de rest van IT: vroeger hadden bedrijven geavanceerde computers en kon je thuis enkel met een homecomputer prutsen. Nu heeft een kantoormedewerker meestal een tragere PC met trager internet en minder toepassingen/mogelijkheden dan wat hij thuis privé ter beschikking heeft. Hetzelfde zullen we in de mediasector zien: we zullen al lang 8K HDR homevideos maken en bekijken nog voor de mediaindustrie naar 4K overgeschakeld is.

31 mei om 13:14

Koen heeft gelijk. Wanneer zullen 4K, 8K enz doorbreken? Dat kunnen wij natuurlijk niet exact voorspellen. Wel kunnen wij de factoren oplijsten die hierbij een rol spelen.

Om van een 4K homevideo te maken heeft een consument nodig:

• een 4K camcorder,
• een 4K scherm
• en liefst ook nog een computerprogramma of een app om de opnames te monteren.

Iemand die 10 jaar geleden koos voor een HD consumentenvideocamera, kan nu voor een gelijkaardig prijs een 4K-model kopen. Idem voor 4K-schermen. En net als 10 jaar geleden heb je vandaag een pc nodig met flink wat brainpower onder te kap.

Kortom, een beetje videoliefhebber kan vandaag al dromen van een 4K-productie.

Wat houdt de broadcasters tegen om over te schakelen?

Voor een broadcaster spelen er meer factoren. 

• er zijn wel al een tijdje camera's, maar studiocamera's zijn er nog maar net. Een 4K-camera is een flinke investering. Vooral de lenzen zijn duur. Wij spreken over bedragen in de orde van 100.000 euro. Lenzen zijn al een tijdje het duurste gedeelte, en de prijzen van lenzen hebben niet de trend om te dalen, wat bij camerabodies wel het geval is. 4K-lenzen moeten immers veel nauwkeuriger afgewerkt worden. Een (zoom)lens bevat fijne mechanica, en mechanica heeft niet de neiging in prijs te zakken.
• een beeld uit een studio mag wel in 4K opgenomen worden, in die huiskamer zien wij dit beeld slechts in 4K als elke component in de volledige keten 4K compatibel is.
• De keten van de cameralens tot aan het scherm in de huiskamer is veel langer en complexer en bestaat uit veel meer componenten. Al die componenten moeten geüpgrade worden (lees: vervangen) Wat zijn die componenten zoal? Het begint bij de camera, maar je hebt ook de opname- en weergaveapparatuur (de productieservers), de videomixers, de schriftvormers, de toestellen die ondertitels in beeld brengen, zendapparatuur (bijvoorbeeld voor live verslaggeving in een nieuwsuitzending), enz.
• De consument moet zijn HDMI-kabels vervangen door een 4K HDMI-kabels, dit is een beperkte investering. Broadcasters gebruiken coax-kabels om video over te sturen. Voor HD gebruiken wij vandaag één coax-kabel voor één videosignaal. Voor één 4K-signaal worden nu 4 coax-kabels gebruikt. Dat betekent dat de talrijke verbindingen binnen de technische lokalen en tussen verschillende studio's en de eindregie verviervoudigen. Dit is ook een niet te onderschatten investering: je moet hiervoor nieuwe plannen maken, eventueel ruimtes of kabelgoten vergroten, en je moet de daguren tellen om al die verbindingen te vervangen.
• Ik schrijf hier "broadcasters", maar eigenlijk spelen hier twee belangrijke partijen: de feitelijke broadcasters (de tv-zenders zoals VRT, Medialaan en SBS) en de distributeurs die de signalen verdelen (voornamelijk Telenet en Proximus). We zien pas 4K in de huiskamer als (1) de tv-zenders 4K willen produceren en (2) de distributeurs die 4K ook tot in de huiskamer willen afleveren. Die laatsten moeten ervoor zorgen dat de (honderduizenden) decoders 4K-compatibel zijn en zij moeten ook voldoende bandbreedte voorzien om die veel grotere beelden door te sturen.
• voor de tv-zenders zijn het nu moeilijke tijden. Door de economische crisis adverteren bedrijven veel minder, en ze adverteren nu ook vaker op het internet. Hierdoor hebben ze het lastiger om aan de nodige middelen te geraken. Een opstap naar 4K is daarom niet evident. Ook al is het technisch mogelijk, tv-zenders gaan pas investeren als daar een meerwinst tegenover staat.
• Vermits kijkers nu ook vaker via gsm of tablet naar programma's kijken, vragen tv-zenders zich het nut af van een upgrade. Mensen kijken naar kleinere schermen in plaats van naar grotere schermen. Dat is een argument dat ik het laatste jaar nu niet meer hoor, want de laatste smartphones hebben een Full HD scherm, en de nieuwste tablet hebben grotere resoluties dan Full HD.
• We moeten het toegeven, het is niet goed te zien of een beeld nu 4K is of Full HD. Wij hebben dat eerder bij HD-schermen ook gezien. Mensen hadden vaak niet door dat ze naar een SD-beeld aan het kijken waren. Dit zet broadcasters niet aan om te investeren.
• Vijf jaar geleden leek 3D de toekomst. Toen zijn broadcasters gaan investeren. 3D zit nu in de diepvries. Maar het gevolg is wel dat broadcasters sceptisch zijn tegenover 4K. Ze willen zeker zijn dat het geen hype is.
• Broadcasters willen ook dat de technologie matuurder wordt. Niemand zal substantieel investeren in een infrastructuur met 4 kabels voor één signaal. En terecht. Er zijn oplossingen op de markt die dat kunnen vereenvoudigen. Wij zullen coaxkabels vervangen door netwerkverbindingen, en gebruik maken van IP. Evertz heeft al een volledige oplossing om videosignalen via IP volledig te transporteren. Bedrijven zoals Sony zijn bezig met producten te lanceren die rechtstreeks aan die IP-netwerken kunnen gekoppeld worden.

Bedrijven zoals Netflix hebben al 4K-producties in hun portfolio. House of Cards is een van die producties. Dit soort van leveranciers, kunnen 4K een boost geven. Als broadcasters zien dat consumenten om de Netflix-4K-kar willen springen, dan kan er wel opeens heel snel iets veranderen.

Als 8K eraan komt, zal de consument veel sneller overschakelen dan de broadcasters. De redenen zijn gelijkaardig als hierboven. Voor een consument is het technisch, financieel en politiek veel eenvoudiger. Wij verwachten wel dat broadcasters bij de upgrade naar 4K al rekening zullen houden met een toekomstige upgrade naar 8K. Daarvoor zit die IP-technologie er ook voor iets tussen.



Wanneer zullen wij nu overstappen naar 4K?

• sommige grote zenders zijn de laatste stappen aan het zetten om van SD naar HD over te stappen. Bij VRT zijn nog niet alle programma's of programma-onderdelen in HD (zoals de reportages in Het Journaal). Tegen rond nieuwjaar 2016 zou alles moeten in HD zijn. (VRT is slechts een voorbeeld, geen alleenstaand geval)
• Alle kleine zenders (o.a. de regionale zenders) werken meestal intern in HD, maar de distributeurs verdelen het slechs in SD. Dat heeft te maken met de totale capaciteit aan bandbreedte. Een overstap is pas voor binnen enkele jaren.
• Wij verwachten in de huidige omstandigheden pas over een vijftal jaar de eerste stappen naar 4K. Indien de overstap even lang duurt als die van SD naar HD, dan zijn wij in 2030 nog niet helemaal rond. Echter, we moeten er ook rekening mee houden dat vernieuwing een proces is dat altijd maar sneller en sneller gaat. De overstap van de CD naar de DVD heeft langer geduurd dan de overstap van DVD naar Blu Ray. Een overstap van HD naar 4K zal daarom vermoedelijk sneller verlopen.

Wat na HDTV?

Nu HD stilaan ingeburgerd is, dienen er zich al opvolgers aan. Je hoeft je Full HDTV nog niet onmiddellijk naar het containerpark te brengen. Wij verwachten pas een doorbraak rond 2020 - 2025. 



Vandaag zie je al 4K-schermen opduiken. Zij hebben vier keer zoveel beeldpunten als de Full HD schermen. Er dient zich zelfs al een volgende opvolger aan met nogmaals een viervoud aan punten: 8K. 

Maar er is meer dan het aantal beeldpunten. Ook de framerate (het aantal beelden per seconde) gaat best omhoog. En om echt een spectaculaire kwaliteitsverbetering te realiseren, kunnen wij best nog een aantal andere verbeteringen aanbrengen.

4K? 8K?

Full HD heeft twee opvolgers: 4K en 8K. 

• Full HD: 1920 x 1080 (1920 puntjes horizontaal op 1080 lijnen)
• 4K: 3840 x 2160 
• 8K: 7680 x 4320

Vanwaar de naam? 4K heeft ongeveer 4000 puntjes op een lijn, 8K heeft ongeveer 8000 puntjes op een lijn.

De termen 4K en 8K worden nu vaak voor de televisieformaten gebruikt. Maar eigenlijk waren dit oorspronkelijk bioscoopformaten. Die bioscoopformaten zijn exact even hoog, maar wel ongeveer 5% breder.. Als er twijfel mogelijk is, schrijven wij 4K UHD en 8K UHD voor de televisieformaten.



Vanwaar het verschil? Er bestond voor cinema al 2K, en cinema 4K is exact dubbel zo hoog en dubbel zo breed. 4K UHD is dan exact dubbel zo hoog en dubbel zo breed als Full HD. De twee 8K varianten zijn exact twee keer zo hoog en twee keer zo breed als hun 4K varianten.

Waarom behoudt men die verschillen? Om met 4K formaten te werken, knipt men nu vaak de beelden op in 4 kwadranten. Zo krijg je exact 4 keer 2K (voor cinema) or 4 keer Full HD (voor televisie). 4K-apparatuur kan dan vaak gemaakt worden door de 4 kwadranten simultaan in parallel door 2K of Full HD apparatuur te sturen. 

Bijvoorbeeld een 4K UHD beeldmixer splitst intern het beeld op in 4 gelijke kwadranten. Elk van die kwadranten wordt dan parallel door een Full HD mixer gestuurd. Een tv-zender die investeert in een 4K-mixer, kan zijn investering ook inzetten voor HD-producties. Bovendien vergroot de capaciteit dan met factor 4: het aantal video-inputs vergroot met een factor 4, hetzelfde geldt voor het aantal outputs, en bovendien vergroot het aantal mixeffecten ook met een factor 4.

Wordt het nu 4K of wordt het nu 8K?

In Europa en Amerika kiest men eerst voor 4K om later (eventueel) over te schakelen naar 8K. In Japan en Zuid-Korea kiest men onmiddellijk voor 8K. De Japanse openbare omroep is al jaren een grote voortrekker van 8K. De overheid legt er dan ook 8K op als standaard. Er is zelfs al een parcours uitgetekend. In 2018 beginnen de eerste uitzendingen. Wij verwachten dat de Olympische Spelen van 2020 in Tokyo volledig in 8K gecapteerd zullen worden.

Waarom verschillen in aanpak? Japan kiest voor een vermarkting van een technologie waar het zelf het het meest onderzoek naar heeft verricht. In Amerika en Europa is men voorzichtiger. Je moet al goed kijken om het verschil te zien tussen Full HD en 4K. Waarom nu al 8K aanbieden? Je hebt er een gigantisch scherm voor nodig. Bovendien kost 8K gigantisch veel meer. 

Op dit ogenblik is er eigenlijk nog niemand die ervaring heeft met het maken van 4K-televisie. Wij moeten nog heel wat leren. Bijvoorbeeld de cameravoering is anders: je zoomt meer uit en je laat de camera minder snel bewegen.

Bij 8K zal het verschil met HD televisie nog groter zijn. Dan volstaat misschien één camera om een voetbalmatch te capteren. Immers je ziet alles op en rond het veld tot in het fijnste detail op één groot scherm. Wanneer je met zo'n grote beeldformaten werkt, zal je de beeldwisseling wellicht een stuk langzamer moeten uitvoeren.

High Frame Rate (HFR)

Bij full HD filmt men vandaag aan 25 beeldjes per seconde (voor de techneuten, dit is een beetje kort door de bocht, het is eigenlijk aan 50 "halve" beelden per seconde, omdat wij interlaced werken. We sturen eerst een half beeld met de oneven lijnen en daarna een tweede half beeld met enkel de oneven lijnen).

Bij 4K verdubbelt het aantal beelden per seconde, en bij 8K nogmaals. Dus respectievelijk 50 en 100 beelden per seconde.

Waarom?
Stel een bal beweegt van links naar rechts. Stel dat bij Full HD aan 25 beelden per seconde de bal per beeld 2 beeldpunten naar rechts beweegt, dan beweegt die bal bij 2K 4 beeldpuntjes per 25ste van een seconde. Immers de puntjes zijn half zo smal geworden. Waar het beeld van de bal tijdens de beweging bij Full HD over twee puntjes werd uitgesmeerd, wordt dit 4 puntjes bij 4K. 

Verdubbelen wij de framerate bij 4K, dan beweegt de bal per beeld (= per 50ste van een seconde) 2 puntjes. 

Conclusie: willen wij ervoor zorgen dat de scherpte van bewegende voorwerpen ook verdubbelt, dan moeten wij de framerate eveneens verdubbelen.

Dit is helemaal geen theorie. Als je een 4K-beeld bekijkt aan 25 fps (frames per seconde) begint het lage framerate echt te storen. Als je een volledig voetbalveld ziet, en je let op het been van een voetballer dat aan het bewegen is, zie je niet het been dat beweegt, maar kortstondig verschillende benen op het traject.

Tweede conclusie
4K = twee keer zo breed, twee keer zo hoog en twee keer zoveel frames als Full HD. Dus om van Full HD naar 4K over te schakelen, heb je 8 keer zoveel capaciteit nodig. 

Hetzelfde geldt wanneer je van 4K naar 8K overschakelt. Hiervoor heb je ook 8 keer meer capaciteit nodig.

Hoeveel bits per seconde voor een niet-gecomprimeerd videosignaal?

• FullHD: 1,5 Gb (1,5 miljard ééntjes en nulletje per seconde)
• 4K: 12 Gb
• 8K: 96 Gb

Bijkomende kwaliteitsverbeteringen

Rood-groen-blauw (RGB)

Een kleurenbeeld is opgebouwd uit rode, groene en blauwe lichtpuntjes. Het rood, groen en blauw zijn heel nauwkeurig vastgelegd in normen, zodat fabrikanten van camera's en schermen toestellen kunnen maken die met elkaar compatibel zijn.

Bij UHD zijn de normen voor rood, groen en blauw iets verschillend. Ze zijn iets intenser waardoor je in UHD intensere kleuren kan reproduceren. De nieuwe basiskleuren zijn zo gekozen dat je er ook alle Full HD-kleuren kan reproduceren. 

Voor de techneuten: hieronder zie je een diagram met alle kleuren die wij kunnen zien met het menselijk ook. De kleine driehoek bevat alle kleuren die je in Full HD kan reproduceren. De hoekpunten zijn respectievelijk de basiskleuren rood, groen en blauw. Met die basiskleuren kan je alle kleuren binnen die driehoek produceren. Voor UHD neemt men kleuren die verder uit elkaar liggen. Die liggen op de hoekpunten van de grote driehoek. Zoals je kan zien, kan je zo meer kleuren produceren. En vermits de kleine driehoek volledig in de grote driehoek valt, kan je alle Full HD kleuren ook produceren in UHD.

Diagram of the CIE 1931 color space that shows the Rec. 2020 (UHDTV) color space in the outer triangle and Rec. 709 (HDTV) color space in the inner triangle. Both Rec. 2020 and Rec. 709 use Illuminant D65 for the white point. (http://en.wikipedia.org/wiki/Ultra-high-definition_television)

High Dynamic Range (HDR)

EBU (Eurovisie, de vereniging van Europese openbare omroepen) raadt televisiestations eerder aan om te kiezen voor HDR dan voor meer puntjes. Als je moet kiezen tussen 4K en HDR, dan bewijst onderzoek dat HDR veel spectaculairder is.

Wat is HDR? Dit slaat op het gamma aan lichtintensiteiten date je kan tonen. Het verschil tussen de donkerste kleuren en de lichtste kleuren. Wanneer er overdag binnen wordt gefilmd, en je ziet een venster, dan zie je meestal niet wat achter het venster gebeurd omdat het er veel te licht is. Meestal zie je enkel effen wit . 

Bij HDR is dat gamma veel groter, zo kan bij een binnenopname ook zien wat er zich buiten afspeelt.

Bij een HDR-scherm lijkt alles veel meer van het scherm af te spatten.

Wat na HDTV?

Na Full HD, lijkt het logisch dat de opvolger een hogere beeldresolutie heeft. Echter als je echt een grotere beeldkwaliteit wil aanbieden, moet je ook meer beelden per seconde uitzenden (high frame rate - HFR), nieuwe basiskleuren rood, groen en blauw kiezen en vooral kiezen voor HDR (high dynamic range).

Zon, Q-music en live productie. Een onvergetelijk mooie dag in juli

Wat een onvergetelijke dag, vorige vrijdag 25 juli 2014. Je hebt van die dagen dat het wat tegenzit of dat de dingen moeilijker gaan. Maar soms heb je ook meevallers. Vorige vrijdag was een uitzonderlijke meevaller om nooit meer te vergeten.

Voor zij die niet veel tijd hebben, eerst een samenvatting:

• Zalig opgestaan en rustig aan de dag begonnen
• Ilse van de luchthaven opgehaald, en daarna nog even bij Studiotech binnengesprongen
• Naar Q-music in Oostende gereden
• Terugzien Chris Umé, volgen achter de schermen
• Cameraman geweest op het podium voor het liveprogramma Que Pasa van 21 tot 23 uur 
• De dag afgesloten met gin-tonic en een bijzonder leuk gesprek met dj Peter Verhoeven

Wakker worden

Een paar weken geleden had ik besloten om die dag vrij te nemen. De dag begon rustig om acht uur met een stralende zon. Ik genoot ervan in de voormiddag terwijl ik enkele kleine huishuidelijke taken uitvoerde. Het was ook ideaal weer om de bedlinnen te wassen en buiten in de zon te drogen. Poezen Suske en Wiske hielden mij graag gezelschap. Wiske, altijd paraat om een lekker hapje in ontvangst te nemen, en Suske kwam af en toe eens met haar kopje tegen mijn been vragen om een kleine knuffel.

Ook heb ik even quality time uitgetrokken voor Miep Konijn. Ik ben even bij haar in het hok komen zitten voor een gesprekje en ze smulde ook van de bloemkoolblaadjes en het brood dat ik bij had. Wist je trouwens dat konijnen ook geluid maken? Onze Miep zoemt. Het is heel stilletjes, maar het klinkt net als een vlieg. Zmmm! Zmmm!

Onze Miep zoemde, knabbelde en maakte rondjes in haar woonst. Een plezier om te zien. Die kleine leuke dingen, zijn dat niet de juweeltjes van de dag?

Naar Brussel

Rond elf uur vertrok ik richting Brussel. Ik wilde nog een paar dingen met enkele collega's afspreken bij Studiotech, zodat zeker was dat een aantal projecten de juiste opvolging kregen. Echter onderweg kreeg ik telefoon van mijn vrouw, Ilse. Ze was een half uur vroeger geland uit Washington DC dan gepland. Ik ben dan maar eerst naar Zaventem - Brussels Airport gereden. De timing was perfect.

Ik blij dat Ilse weer thuis is. De vlucht was ook heel goed meegevallen, en ik hoorde Ilse zeggen dat ze zo genoten had van de film die ze onderweg had gezien. The Grand Budapest Hotel zet op een onwaarschijnlijk mooie manier personages neer. (De trailer heeft mij overtuigd. Zie hier)

Daarna ben ik nog even doorgereden naar Studiotech, waar ik onmiddellijk de collega's aantrof die ik zocht, en die mij dan ook konden verzekeren dat mijn projecten de nodige aandacht zouden krijgen.

Toen we even later thuis kwamen, genoten we eerst van een slaatje en yoghurt (puur, wit, zuiver, ongesuikerd: heerlijk). En dit terwijl de zon nog altijd prachtig scheen in de tuin.

Terwijl Ilse een douche had genomen, had ik het bed opgemaakt met de zongedroogde lakens. Zo kon Ilse wat bekomen van de jet lag en van de korte nacht met de geur van de tuin.

Naar Q-music in Oostende

Ondertussen waren er wolken komen opzetten. Ik besloot toch de motor te nemen om een tochtje te maken naar Oostende. Deze zomer wilde ik er eindelijk werk van maken om de installatie van popradio Q-music te gaan bekijken. Een foto van buurjongen en freelance videoredacteur Bert Borremans had mij geïnspireerd.

In mijn motorhelm zit een radio. Ik luisterde onderweg natuurlijk naar Q-music, die de hele dag vanuit Oostende uitzond. Zoals het een popradio betaamt, klinken de dj's er natuurlijk ongelooflijk enthousiast. Dat hoort uiteraard zo.

Ondertussen was de hemel grijs geworden. In Duffel had ik over een nat wegdek gereden. Ik zou wel eens enkele regenbuien kunnen tegenkomen. "In Oostende schijnt de zon," klonk het. Oostende was de plaats met de gelukkigste mensen, en toevallig ook het mooiste weer van het land. Was dat nu niet een beetje overdreven?

Onderweg had ik geluk de regenbuien bleven uit. Maar toen ik de kuststreek begon te naderen, zo ongeveer vanaf Brugge, werd de sfeer anders. Geen grijze wolken meer. Enkel wat hoge wolken. Oostende had inderdaad ongeveer het beste weer van het land.

Ik zette mijn motor vlakbij Casino-Kursaal Oostende. De jas en de motorbroek gingen in de koffer, en in motorboots, jeans en t-shirt stapte ik naar de dijk, vanwaar je al snel het Love The Summer logo ziet op het strand.

Vermits ik geboren en opgegroeid ben twintig kilometer dieper in het binnenland, zoek ik de zee nooit op in het toeristisch seizoen. Maar de sfeer was er super. Fijn weertje, wel wat toeristen, maar niet teveel.

Door het zand stapte ik richting Q-music. Ik zocht naar het "beach house". Ik verwachtte een studio in een container met daarrond wat stoeltjes. Zo'n groot uitgevallen strandcabine vond ik niet. Wel zag ik een "beach ville", een dorp. Q-music is hier al het tiende jaar, en jaar na jaar gegroeid.De luisteraar ontmoeten en verwennen, dat is duidelijk het doel.

In de studio vroeg ik aan een promo-meisje of Rudi of Jan er niet waren. "Jan is er vandaag niet. Rudi ga ik even zoeken," antwoordt ze. Ik volg haar naar de technische ruimte. Rudi bleek even weg. Maar terwijl wij daar rondkeken, sprak iemand mij aan. "Ik ken u!" zei hij. Ik moest even nadenken, en toen begon het mij te dagen.

Natuurlijk, het was Chris Umé, de man die alle filmpjes maakt voor de Q-music website. We hebben elkaar twee jaar geleden ontmoet in Neerpelt toen wij allebei als vrijwilliger insprongen bij het videoteam tijdens het grote internationale kinderkorenfestival.

Dat weerzien was een bijzonder leuke verrassing. Alleen, we waren wel elkaars namen vergeten. Op zich is dat niet erg natuurlijk. Waarom doen mensen daar altijd zo druk over omdat ze een naam vergeten zijn? Maar in dit geval leidde het wel tot een grappige situatie wat later die avond. Toen we even testopnames maakten en ik oortjes in had, hoorde ik Chris steeds maar instructies geven aan een zeker Michel. En ik had de indruk dat die Michel de instructies niet goed opvolgde. Bleek... inderdaad. Heel grappig.

Ik kwam gelukkig net op een rustiger moment aan, zodat ik even met Chris kon praten, en kennismaken met enkele andere medewerkers. Straks zouden ze aan de voorbereiding beginnen van de captatie van Que Pasa Party. Dat is een optreden op het podium, waar heel wat luisteraars op afkomen. Het programma wordt live uitgezonden op de radio. En net zoals alle andere programma's, kan je ze ook zien bij Telenet op het digitaal tv-kanaal 39 en via de website q-music.be/live.

Chris toonde mij een deel van de technische installatie, waaronder ook de regie voor de tv-beelden. Hij toonde mij hoe die geprogrammeerd was. Zo is er een applicatie die luisteraars toelaat om even in beeld te komen terwijl ze naar de camera wuiven. Bezoekers drukken op een zogenaamde wuifknop in de studio, ze zien dan gedurende 45 seconden een aftelklokje, zodat haarlokken, lintjes of kraagjes nog even de juiste vorm kunnen leggen. En dan is het zo ver: vijf seconden live op Q-music Televisie!

Wat later kwam Thomas er ook bij. Thomas is een jonge twintiger uit Mechelen die op vrijdag cameraman is bij Que Pasa. Er wordt normaal met een Sony EX1-camera gefilmd. Dat is een compacte HD-handcamera. Ideaal voor filmpjes op Q-music. Ik zag ook een grotere camera, een schoudercamera, het model dat typisch voor het nieuws wordt gebruikt. Er zat een zender op. De camera was gehuurd om een loopwedstrijd op zwemvliezen in beeld te brengen twee dagen later, op zondagnamiddag.

We praatten wat over de camera, wij bekeken het toestel, en voor wij het wisten, waren wij het al aan het testen. Zo'n grote draadloze camera is natuurlijk veel meer fun. Ik legde Thomas de knopjes uit, en wat later waren wij al aan het testen.

Rudi, die de technisch verantwoordelijke is, was ondertussen al een tijdje aangekomen, en hij was al volop bezig met de voorbereiding van de Que Pasa Party. Hij keek ook mee naar de testen van de draadloze camera. Het Q-team besloot om die mee in te zetten. Thomas ging dan wel even moeten wisselen van camera. De presentaties aan het podium zouden met de compacte camera worden gefilmd en de draadloze camera zou ingezet worden om tussen het volk te gaan filmen.

Ik denk dat Thomas bijzonder blij was om met zo'n kanjer te mogen filmen.

Ik was blij dat ik mij wat in die bende kon integreren zonder in de weg te lopen. Rond halfnegen werd Thomas naar het podium geroepen om daar met die compacte camera te gaan filmen. Ik was toen bij hem, en ik nam de draadloze camera over. Ik dacht, ik loop maar mee, ik ga proberen ook wat mooie beeldjes te maken. Dat leek mij veel nuttiger dan naar Chris te stappen, want hij was aan het regisseren.

Sean Dhondt bracht er met zijn band Manoevres de song Mad World. Thomas stond recht voor Sean, en hij leek dan ook vooral beeld van hem te maken. Ik probeerde beelden te maken die wat complementair waren. Van de gitarist, bijvoorbeeld. of een close-up van de handen van Sean terwijl hij met slagwerk bezig was. Of het echt nuttig was hoopte ik wel, maar ik wist het wel niet, want ik had geen oortjes in.

Dat het beeld nuttig was, zag ik aan de lacht van Chris, toen wij weer van antenne waren.

"Of ik zin had om ook te filmen?" Of ik nu eerst de vraag heb gesteld of niet, dat weet ik niet meer, maar twintig minuten later stond ik op het podium met de EX1, deze keer mèt oortjes.

Bericht door Marc Vandenbrande.

Ik had er de tijd van mijn leven. Je moet namelijk weten dat ik cameraman wilde worden toen mijn vriendjes voetballer of coureur wilden worden. Ondertussen heb ik al verschillende keren aan een captatie kunnen meewerken, en deze keer voelde het opnieuw helemaal zoals ik het mij toen voorstelde.

Ik kon ook wel leuke beelden maken. In de tweet hieronder, zie je een beeld van de twee dj's samen.

Waar is da #QuePasa feestje ?? #QBeachHouse met @Doublepleasure, @Verhoeven_Peter @vincentvangeel en @Eline_De_Munck pic.twitter.com/XYyq4PbTP4
— Pascal De Backer (@Fan_of_QmusicBe) 25 juli 2014

"Wauw, dat is het mooiste beeld van de avond," hoorde ik Chris zeggen toen ik een danseres voor het eerst in beeld nam. Dank zij de oortjes wist ik ongeveer welke beelden Chris graag aangeleverd kreeg. Dan kwam goed van pas, want op het einde vielen mijn oortjes uit. Dan bleef ik de favoriete cadrages aanleveren, maar omdat ik niet meer wist wanneer niet op antenne was, lette ik er op dat de beelden tijdens de overgangen ook steeds afgewerkt waren.

Toen ik na afloop de technische ruimte inkwam, zag ik glunderende gezichten. "Jij hebt dat precies nog gedaan, zeker?" vroeg Rudi. "Ik had de indruk dat jij mij niet meer hoorde, maar ik kreeg continu goed beeld," vertelde Chris mij.

Blijkbaar trakteert Rudi zijn mensen op vrijdagavond zijn mensen op een coctail. Die avond mocht ik meegenieten van een gin-tonic met komkommerschijfjes. Wist hij dat gin-tonic met komkommer sinds twee weken op nummer één staat van mijn persoonlijk top van recreatieve dranken?

Ondertussen was ik in een bijzonder boeiend gesprek verzeild geraakt met dj Peter Verhoeven. Peter werkt al 14 jaar bij Q-music. Daarvoor presenteerde hij eerst bij Radio 1 en daarna bij Radio 2. Hij is nu tijdelijk in België want hij woont sinds kort in Los Angeles. Hij is van plan om van daaruit te live presenteren.

Samen met Peter, zijn vriendin en een programmamedewerker, hebben wij nog een snelle hap gehaald: een hamburger en wat friet en die opgegeten in het appartement dat Q-music hen ter beschikking stelt. Tegen één uur was dat eten op, was de gin verteerd, en was het nu echt wel tijd om naar huis te gaan.

Eerst had ik nog een verkwikkende wandeling van een dikke kilometer en dan een nachtelijk motortochtje van anderhalf uur. Anderhalf uur puur nagenieten van een ongelooflijk mooie dag.

Bericht door Marc Vandenbrande.

Technology geeks & sport

De afgelopen weken is mij opgevallen hoe techneuten die vroeger niets moesten hebben van voetbal of sport er opeens over begonnen te berichten in de sociale media. Er is dus iets veranderd.

Op reportage bij KRC Genk

Ik illustreer dit aan de hand van enkele voorbeelden. Ik begin bij mijzelf. Het begon toen ik een paar jaar geleden voor het eerst een voetbalstadion binnenstapte om een reportage te maken over het werk van de terreinverzorger Wim Kerkhofs bij KRC Genk. Als techneut was ik erg onder de indruk van het bouwwerk en de hele infrastructuur. Het professionalisme dat achter zo'n ploeg zit, trof mij enorm.

Sony 4K camera

Bovendien is sport een belangrijke drijfveer achter technologische vernieuwingen. Zo was het een van de grote promotoren van HDTV. Momenteel pusht men al de opvolger: ultra high definition television, ook wel kortweg 4K genaamd. 

Er komen ook steeds meer camera's op en rond het veld. Vroeger volstonden vijf camera's op een voetbalveld, vandaag worden er meer dan tien camera's ingezet. Niet alleen leveren die camera's altijd maar scherpere beelden, ze filmen ook vaker aan veel grotere snelheden, zodat vertraagde herhalingen er veel vloeiender uit zien.

Maar de impact van de sport is ook wel concreter voelbaar. Sommige klanten van Studiotech, zoals Outside Broadcast hebben materiaal naar Brazilië gestuurd om er mee te werken aan de captaties van het WK. Ik heb eigenhandig nog een onderdeel van een camerastatief naar hun vestiging in Rotselaar gebracht, zodat het nog op tijd mee kon in de container naar Brazilië. 

En de VRT's en de VTM's hebben ook materiaal nodig voor hun omkaderende programma's. Iedereen die in de broadcastsector zit weet zodoende wanneer de grote internationale sportevenementen plaatsvinden. 

Kris Gielen

Kris Gielen, Learning Solutions Architect, Hewlett-Packard

Ik zie dat andere technology geeks ook opeens een onverwacht sportieve kant laten zien. Zo verbaasde Kris Gielen mij en anderen toen hij plots beelden van het WK op Facebook postte. Kris is een echte computerwetenschapper die bij Hewlett-Packard werkt. 

Enerzijds vermoed ik dat de Braziliaanse nationaliteit van zijn partner er ook voor iets tussen zit. Maar het was duidelijk, hij was heel erg onder de indruk van de Sporza WK app die VRT de laatste zes maanden ontwikkeld heeft voor iPad/iPhone en Android.

de WK-app van Sporza (VRT)

Deze app is interessant omdat je een match live kan bekijken en daarbij kan kiezen uit verschillende camerastandpunten. Je kan de match zien zoals die ook op Canvas wordt uitgezonden, maar je kan zelf regisseur spelen, en kiezen uit beelden van vijf camera's. Zo kan je ook goals herbekijken vanuit verschillende perspectieven.

Wim Sweldens

Wim Sweldens, mede-oprichter Kiswe

Een expert op gebied van innovatie en technologie, Wim Sweldens, beaamde dat hij ook geboeid is geraakt door sport door er mee in contact te komen. Wim staat mee aan de wieg van Kiswe, een jonge start-up die de app Sports Trekker ontwikkelt. 

Het is een app voor tablet of smartphone waarmee je simultaan verschillende videostreams kunt bekijken van een live event. Een eerste versie werd uitgerold voor de Washington Mystics, een vrouwenbasketbalploeg die meedoet aan de WNBA competitie. 

Mystics Live (meer)

Een screen-shot van de Kiswe live multi-cam app Mystics Live

Wim is een Vlaming die in de jaren negentig naar New Jersey verhuisde, niet heel ver van New York. Het was zijn familie in België die hem signaleerde dat Sporza een gelijkaardige app had ontwikkeld. Beide apps laten toe om een evenement te bekijken vanuit verschillende perspectieven. Voor de Sporza app is dat de USP (Unique Selling Proposition - de hoofdreden waarom je voor deze app moet kiezen). 

Echter, wanneer je met de Sporza app wil veranderen van camerastandpunt, heb je enkele seconden onderbrekingen. Dat is eigen aan de manier waarop video wordt gestreamd. 

Echter bij Kiswe hebben ze daar een oplossing voor gevonden, die de omschakeltijd beduidend verkort. Hierdoor is de app heel wat reactiever en interactiever, wat ook het gevoel van betrokkenheid bij het event doet toenemen. Die toegenomen interactiviteit, noemt Kiswe de USP voor haar Sports Trekker app. Een app die bij basket en andere sporten kan ingezet worden.

(c) Reuters

En vele anderen

Kris, Wim en ik zijn niet de enigen. Ook andere techneuten zijn geboeid door het hoge professionele niveau van professionele sportevenementen. Op het WK in Brazilië leveren tien Belgische bedrijven een bijdrage. Het Gentse bedrijf Desso levert grasmatten, Barco LCD-schermen, EVS onder andere vertragingsmachines, enz. (Meer informatie) 

Media: Verkiezingen, drukke dag

Op zondag 25 mei 2014 vond de moeder der verkiezingen plaats in België. Op die dag gingen we met z'n allen nieuwe vertegenwoordigers kiezen voor onze parlementen op Vlaams niveau, op Belgische niveau en op Europees niveau. Voor journalisten en media een zeer drukke dag, maar wel een dag om duimen en vingers af te likken.

In Vlaanderen zetten de twee grootste televisiezenders elk hun topankers in voor verkiezingsmarathonprogramma's. De openbare omroep VRT startte om 12 uur op Eén met Martine Tanghe. De commerciële omroep Medialaan zond al een eerste keer uit om 9 uur met in de pilootstoel Stef Wauters.

VRT Nieuws verhuisde met een horde redacteuren naar het Vlaams Parlement. Van daaruit maakte een team van 100 à 200 mannen en vrouwen een uitzending. Hierbij werd de VRT-regiewagen HD01 ingezet. Deze wagen is een wagen die bij Videohouse wordt geleased. Bijgevolg was er ook heel wat volk van Videohouse van de partij.

Om de verkiezingsresultaten te visualiseren, huurde VRT Eurogrip. Eurogrip wordt regelmatig ingehuurd bij de Vlaamse en buitenlands media voor hun kranen. Sinds kort biedt Eurogrip de nodige hardware om augmented reality aan beelden toe te voegen.  Zo ook voor VRT in het Vlaams Parlement.

Concreet houdt dat in dat met het materiaal van Eurogrip balkjes met verkiezingsresultaten konden gevisualiseerd worden die echt leken voor de presentator te staan. Augmented reality wil eigenlijk zeggen: we verrijken het oorspronkelijk beeld met Ivan De Vadder door er grafiek aan toe te voegen. Wat is er zo speciaal aan? Bestond dit vroeger al niet?

Vroeger kon je ook al grafiek aan beeld toevoegen. Maar wel met één heel groot verschil: de camera mocht niet bewegen, nu wel. Eurogrip verhuurt de hardware om te meten in welke positie een camera zich bevindt. Die positie wordt samen met de gegevens over lens (zoom en scherptestelling) doorgestuurd naar een computer. Die computer kan dan de grafiek genereren gezien vanuit het juiste perspectief en met de juiste scherptestelling. Vermits de verkiezingsresultaten in 3d-grafiek werden gegooid, zagen die resultaten er ook uit als echte 3d-balkjes. Die 3d-illusie werd versterkt door de camera (op een kraan) zachtjes te bewegen.

Een bewegende camera laat dus niet alleen toe om letterlijk op bepaalde resultaten in te zoomen, een zachte beweging maakt voor je ogen ook beter duidelijk wat vooraan en achteraan ligt.

Ook VTM was in het Parlement. Dany Verstraeten was er de lokale anker. Videohouse heeft hier haar nieuwste regiewagen voor het eerst ingezet. VTM kreeg dus de primeur.

Bij VTM was de pièce-de-résistance een grote gebogen HD-videowall, gehuurd bij DB Video. Die stond opgesteld in de redactie. met de rug ongeveer naar de rug van het nieuwsdecor.

Wat was hier de innovatie? Precies het inzetten van de led-technologie. Tot voor kort waren leds veel te groot. Led-walls zien er wel goed uit als je ze van ver bekijkt, maar bij het inzoomen zie al snel de beperking van de beeldscherpte. Hier waren de leds amper 3 mm groot. Hierdoor kon een camera ook inzoomen op deelresultaten.

Ook de interactieve grafiek op die led-wall getoond werd, was van topniveau.

In het Vlaams Parlement was er nog ander volk. RTL had DB Video ingehuurd. Zij hadden een regie in flightcases geïnstalleerd.

De West-Vlaamse omroepen Focus-WTV waren er met twee journalistenteams. Het productiebedrijf rond Focus-WTV, Picstory gaf dan ook de nodige ondersteuning.

De grote drukte rond het Vlaams Parlement stond in schril contrast met de stilte rond het federaal parlement. Het ligt wel vlakbij het Vlaams parlement, maar daar was geen kat te bespeuren.

Aan het hoofdkwartier van de Parti Socialiste, stond er ook weer een kolonne zendwagens voor VTM (Space Lynx), RTL (Headline News) en RTBF. Wat later kwamen er ook nog twee motoren met rugzakjournalisten. VTM en RTL hadden zo nog een extra camera die via gsm-technologie een rechtreekse verbinding konden maken wanneer Elio Di Rupo er zijn intrede deed.  Die rugzaktechnologie werd geleverd door Anyvision Media Services.

Die rugzaktechnologie liet toe toe om politici live te volgen terwijl ze met de auto reden.

Behalve VTM en RTL, huurden ook TV Oost (Sint-Niklaas) en TV Limburg BE zo'n mobiele zendpakketten bij Anyvision Media Services.

Aan het Europees Parlement was er ook bedrijvigheid. DB Video was al maanden bezig met producties rond de verkiezingen voor het Parlement. Op de dag van de verkiezingen stond het zwaarste geschut van DB dan ook daar opgesteld.

Voor de Vlaamse media was het een bijzonder drukke dag met veel rechtstreekse interventies vanuit tientallen locaties. Een hele organisatie.

Als leverancier van broadcasttechnologie was het voor ons echter een rustige dag. Ons werk (het leveren van technologie) was al maanden voordien gebeurd. Het was mooi weer, dus een uitgelezen kans om een motortochtje te maken langsheen alle grote mediabedrijvigheid. Voor een fotoverslagje: klik hier.

Engels voor broadcaster engineers

Engels voor broadcaster engineers:

Eindregie = Presentation = Pres
Lijnencentrum = MCR = Master Control Room
Centrale technische ruimte = CTA=  Central Technical Area
Regie = Gallery = Studio control room

Media - Belgen scoren in Frankrijk

Vorige maandag 29 september 2013 zond de nationale Franse zender M6 van 20.50 tot 22.50 uur Retour au pensionat à la campagne uit. Een reality show waarbij 24 jongeren terugkeren naar een internaat uit de jaren 50. Een format dat eerder ook al door VT4 werd uitgezonden.



De productie was in handen van het Belgische productiebedrijf Everlasting Prod. Studiotech heeft mee zijn schouders gezet om ervoor te zorgen dat de productie alle nodige bijkomende technische ondersteuning kreeg die nodig was.



De opnames vonden plaats in een echt internaat. De opnames moesten uiteraard in de grote vakantie plaatsvinden en de installatie van alle nodige infrastructuur kon uiteraard pas beginnen als het schooljaar afgelopen was. De voorbereidingstijd vooraf was heel kort, slechts een zestal weken. De installatietijd was nog korter: amper een tiental dagen.

De technische installatie was indrukwekkend. Studiotech heeft 16 afstandsbediende camera's geïnstalleerd. Verder monteerde Studiotech vier vaste camera's. Er werd ook een heuse regiekamer ingericht. Om beeld en geluid tot in die regiekamer te brengen, zijn er enkele kilometers aan kabels getrokken. Daarnaast gebruikte de productieploeg ook nog vier mobiele reportagecamera's. Die stockeerden hun beelden op geheugenkaarten.

Sony BRC-H900 afstandsbediende camera

In de regiekamer werden er continu 8 beeldstromen opgenomen op een groot diskarchief. Later werden de beelden op de geheugenkaarten die van het diskarchief samen tot episodes gemonteerd.

Het was een heel huzarenstuk. Grote datastromen moesten absoluut feilloos geregistreerd en bewaard worden. Zonder falen. Op vier montagestations kon de klok rond gemonteerd worden.

Voor de technische ploeg was het keihard werken. Maar het resultaat mag er zijn. Het is een programma geworden met een goed ritme en met een hele mooie look. Dus ook een dikke pluim aan de DoP!

Alle medewerkers keken uiteraard uit naar maandag 29 september 2013 20.50 uur. Het moment dat het programma op antenne ging. Het was spannend. Maar het harde werk werd beloond. Ruim drie miljoen kijkers! Enkel de premiumzenders TF1 en France 2 hadden meer kijkers. TF1 had dan ook één van zijn grote kanon ingezet en France 2 toonde een blockbuster. Voor een kleinere nationale zender als M6, was dit een opmerkelijk resultaat.

Straffer nog! Op Twitter werd er lustig op los getweet. Le pensionat was het 16de meest besproken onderwerp op Twitter! W-e-r-e-l-d-w-i-j-d!



Belgen en content-creatie, een sterke combinatie. Everlasting is niet aan zijn proefstuk toe. Zij maken onder andere al enkele jaren Un dîner presque parfait voor M6 en RTL-TVI. Dat is de Franse versie van Komen eten. On-line kan je werk ook van Everlasting ontdekken op de receptenpagina's van de website van Delhaize of via het YouTube-kanaal van deze distributeur.

Zie ook:
M6 -  Retour au pensionat à la campagne
Everlasting Prod
Studiotech

Media - Trends in mediatechnologie - trends op IBC

Van vrijdag 13 tot en met dinsdag 17 september 2013 was het weer zover. In de tentoonstellingshallen RAI in Amsterdam ging naar jaarlijkse gewoonte een van de twee belangrijkste hoogmissen in de wereld van de omroeptechneuten door. Meer dan duizend standhouders dongen naar de aandacht van de meer dan 50.000 professionele bezoekers .

Zoals elke beurs is het een moment ideaal om nieuwe klanten of leveranciers te vinden. Het is ook een gelegenheid om mensen te ontmoeten die je al een tijdje belt en mailt. Op de standen kun je ook de nieuwste technologieën aan het werk zien. Je kan er dan ook de nieuwste trends opsnorren. Tien jaar geleden kon je de high definition ontdekken. Wat later zag je ook de opkomst van 3D. Wat waren de trends nu?

Van SD naar HD

Eerst en vooral niet vergeten dat heel wat omroepen nog volop bezig zijn met het upgraden van SD naar HD. Zelfs de BBC en de grote Amerikaanse omroepen zenden in hun journaals reportages uit die nog in SD. Je vindt er dus nog heel wat hard- en software die omroepen helpen om van SD naar HD over te stappen.

Archivering

Ook wordt overal de videocassette uitgewuifd. Dit betekent ook dat grote archieven gedigitaliseerd worden. De nieuwste archieven vind je nu in datacenters. Hierbij is het datacassetteformaat LTO (Linear Tape-Open) populair. Eén zo'n cassette kan vandaag 2,5 TB bevatten. Sony heeft nu ook een archiefoplossing op basis van cartridges die blu-raydisks bevatten, de Optical Disc Archive. Met een robotsysteem kan je een gigantisch archief aanleggen. De LTO tapes zouden het tientallen jaren moeten uithouden, de optische schijven van Sony zelfs meer dan 50 jaar.

3D?

3D was dit jaar nagenoeg helemaal afwezig. Dit is een trend die afgedaan heeft. Het gedoe met brilletjes zit er wellicht voor iets tussen. Zelf merk ik ook dat ik af en toe graag een film in 3D zie, maar dat het niet altijd hoeft. Persoonlijk hoop ik dat 3D niet helemaal verdwijnt, maar wel zijn juiste positionering vindt.

Eéns om de 25 jaar zie je een opstoot van 3D-film. Misschien is de definitieve doorbraak voor over 25 jaar.

4K (Ultra HD)

De 3D hype is nu vervangen door de 4K-trend! 4K is de opvolger van full HD. 4K slaat op het aantal puntjes op een horizontale in een lijn beeld: 4K ofwel (ongeveer) 4.000. Een gewoon HD-beeld heeft er ongeveer 2.000, 4K dus twee keer zoveel puntjes per horizontale lijn en ook twee keer zoveel horizontale lijnen. Een 4K-beeld is dus 4 keer zo scherp als een full HD-beeld.

Eigenlijk ga ik een beetje slordig om met terminologie. Een full HD is een televisiebeeld. Vier keer full HD levert het televisieformaat Ultra HD. 4K is eigenlijk een cinemaformaat. Het verschil in Ultra HD en 4K is wel marginaal. Zo heeft HD ook een cinemategenhanger: 2K. Een 4K beeld is dus vier keer groter (2 x breder en 2 x hoger) dan een 2K beeld.

Niet alleen ik ga slordig om met deze terminologie. Ik heb de indruk dat 4K ook de meer en meer wordt gebruikt voor Ultra HD.

De demonstraties zijn alvast veelbelovend. De enkele 4K schermen die getoond werden, zijn indrukwekkend. De beelden zijn nog scherper en nog groter zijn dan full HD.

Is 4K ook een tijdelijk fenomeen als 3D? Ik denk het niet. Schermen worden altijd groter. Bij grotere schermen past ook een grotere resolutie. Het is een natuurlijke evolutie van technologie. Je ziet gelijkaardige trends bij digitale fototoestellen.

8K

Op de Future Zone op IBC kon je trouwens ook de opvolger van 4K zien: 8K. De Japanse openbare omroep is al jaren bezig met dit gigantische formaat. Over drie jaar starten ze zelfs met regulier uitzendingen.

3G

De afgelopen jaren was "3G" de trend. Hiermee verwijs ik niet naar een gsm-standaard, maar wel naar het formaat van digitale televisie. Thuis gebruiken wij hdmi-kabels om tv, blu-raydisk, decoders en spelconsoles met elkaar te verbinden. In een studio of op een omroep gebruiken wij niet de hdmi-standaard, maar een professionele tegenhanger: SDI.

Consumertoestellen sturen via een hdmi-kabel naast beeld en geluid ook informatie door van een afstandsbediening. Zo kan het zijn dat je dvd-speler automatisch uitgeschakeld wordt wanneer je je tv-toestel uitschakelt.

Een SDI-signaal die uit een camera komt, moet dan aan de noden van televisiemakers voldoen. Een SDI signaal heeft veel meer geluidssporen. Ook krijgt elk beeld een nummer, of beter: een tijdscode. Deze tijdscodes worden later gebruikt om aan te geven welke stukken er moeten gebruikt worden bij montages.

Een SDI-signaal is digitaal. Het is dus een stroom van eentjes en nulletjes. Het is zelfs een hele grote stroom van eentjes en nulletjes. Voor televisie in SD bedraagt ongeveer 300 Mbit/s: 300.000.000 (driehonderd miljoen) eentjes of nulletjes per seconde. HD-SDI is nog indrukwekkender. 720p en 1080i (de uitzendnormen die nagenoeg alle zenders vandaag in HD hanteren): 1,5 Gbit/s. Anderhalf miljard eentjes en nulletjes per seconde! De capaciteit van een dvd is ongeveer 5 GByte (= 5x8 Gbit = 40 Gbit). Dat is dus goed voor 40/1.5 seconden = 26,67 seconden.

Een Serial Digital Interface (SDI): kabel en (BNC) connector

De opvolger van 720p en 1080i is 1080p, en hiervoor heb je 3 Gbit/s nodig. Om zo'n gigantisch dense stroom van data te kunnen verwerken moet alle apparatuur en hardware aangpast zijn. Niet alleen moet de elektronica voldoende snel werken, ook moeten de kabels en connectoren aan strenge technische normen voldoen, zodat de eentje en nullen aan de andere kant van de kabel nog herkenbaar zijn.

Om aan te duiden dat kabels en andere hardware en software geschikt zijn voor de SDI aan 3Gbit/s, duiden wij dat kort aan als 3G-SDI. 3G was dan ook de trend van de laatste jaren.

6G? 12G?!

Hoe gaan wij 4K beelden over een kabel sturen? Vermits een 4K beeld 4 keer zo groot is als een HD-beeld, kunnen wij het in vier stukken snijden en over vier kabels sturen. Zo gebeurt het ook in een aantal gevallen.

Ondertussen evolueert technologie, en zag je op IBC de opvolger van de 3G verschijnen: 6G. Ik vermoed dat dit een tussenformaat wordt. In de technische literatuur zie je ook al 12G opduiken. Dat lijkt mij het waardige formaat voor 4K. Even verduidelijken. Met 1.5G transporteer je 1080i: (een klein beetje kort door de bocht) 25 full HD-beelden per seconde. Met 3G kan je 50 full HD-beelden doorsturen. 6G is geschikt voor 4K aan 25 beelden per seconde. We zetten dus een stap terug in het aantal beelden per seconde. Daarom denk ik dat we eerder naar 12G evolueren: 50 4K-beelden per seconde.

Even terzijde. Als het aantal puntjes toeneemt op een scherm, krijgen wij een scherper beeld. Maar wat is het belang van het aantal beelden per seconde? Hoe meer beelden er per seconde getoond worden, hoe duidelijker en vloeiender bewegingen in beelden zijn. Kijk maar eens naar draaiende wielen. De spaken worden heel snel onduidelijk.

De trend naar een groter aantal beelden per seconde is in de cinema ook ingezet. The Hobbit werd in high frame rate (HFR) gedraaid: 48 beeldjes per seconde, bij gewone cinema bedraagt dit 24 beeldjes per seconde.

MiniStudio - The Mobile Studio

Studiotech stond dit jaar ook weer met een stand op IBC. Eén van de aandachtstrekkers was de MiniStudio:

• één flightcase ("de regie") met video- & audiomixer, een kleine recorder (bijvoorbeeld op SxS-geheugenkaartjes)
• 4 rollen met 100 m kabel die verbonden zijn met de flightcase
• 4 convertoren, die elk met een van die kabels verbonden zijn
• 4 camera's
• 4 monitoren 

Wat is er dan zo interessant aan deze combinatie?

• Elke camera is slechts met één kabel verbonden. Bovendien is het een lange kabel: 100 meter. Wat loopt er precies door deze kabel?
• Het HD-SDI-beeld van de camera naar de regie
• Het beeld dat van de regie op antenne gaat, loopt ook naar de camera, nuttig voor de cameraman, de realisator en/of de presentator
• De tally (het rode lampje dat aanduid dat het beeld op antenne is). Ook heel belangrijk voor de presentator (hij weet dan dat hij naar de juiste camera kijkt) maar ook voor de cameraman (hij weet dan dat hij zijn cadrage niet bruusk mag veranderen of aanpassen).
• Intercom: de koptelefoon voor de cameraman (de communicatie tussen regie en camera)
• Voeding: dit lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Het voltage moet om veiligheidsreden beperkt blijven, maar anderzijds moet er wel voldoen vermogen doorgestuurd worden

• De converter gaat de signalen in de kabel weer opsplitsen. 
• Het is een convertor die aan professionele eisen voldoet: alle aansluitpunten zijn stevig en degelijk. 
• De convertor komt in twee versies:
• ofwel maak je hem vast aan de benen van het statief -- dit is van toepassing voor kleine camera's
• ofwel maak je hem vast aan de achterkant van de camera (de camera moet dan wel een v-mount hebben) -- dit is van toepassing voor reportagecamera's. De convertor komt dan op de plaats van de batterij.

• Deze set is vooral interessant:
• omdat de kabel zo lang mag zijn (door gebruik van een koppelstuk kan je zelfs een kabel van 100 m nogmaals verlengen met 100 m) 
• Er is slechts één kabel
• Er is ook voeding voor camera en monitor (dus geen gezeul met batterijen)
• Het is geschikt voor HD (interessant voor omroepen die upgraden van SD)
• Je kan ook niet-studiocamera's gebruiken (bijvoorbeeld kleinere camera's die ook ingezet worden voor reportages)