NAB 2014

Vroeger ging ik naar beurzen voor radio- en televisieomroepen uit persoonlijke interesse. Nu is het nog leuker omdat ik er met klanten en leveranciers boeiende afspraken maak. Alleen, nu rest er minder tijd om even onbevangen de sfeer en trends op te snuiven.

Begin april 2014 was ik op NAB in Las Vegas, dè toonaangevende beurs in de wereld. Wat viel er op? 

4K en IP

Het viel op dat 4K minder prominent was. Er werd meer ingezet op IP. Eerst even schetsen.

Na het wegebben van 3D, was 4K dè term van vorig jaar. 4K is de opvolger van HD: (full)HD is ongeveer vijf keer scherper dan SD, 4K is vier keer scherper dan HD, of dus zo'n twintig keer scherper dan SD. Het lijkt mij een logische evolutie. Je kan het vergelijken met de evolutie in de fotografie. Alleen verloopt die niet zo vlot. En dat is ook te verklaren.

Niet alleen moeten miljoenen huiskamers hun toestel vervangen, televisieomroepen zijn genoodzaakt om zeer zware investeringen uit te voeren. Ze moeten hun hele infrastructuur vervangen. Ook de Telenets en de BelgacomTV's mogen heel wat op de schroothoop gooien. Komt daar nog bij dat die investeringen extra hoog zijn omdat die nieuwe standaarden telkens de allersnelste en de allernieuwste hardware vereisen. Bij de fotografie is dat vandaag anders. Wanneer er nieuwe fototoestellen met hogere resolutie gelanceerd worden, heb je niet echt een zwaardere computer nodig. Ook kan je je huidige IT-netwerk blijven gebruiken. Bij video is dat dus anders.

Vooral de upgrade van SD naar HD is zwaar. Meer nog, ze is nog steeds niet helemaal rond. VRT is nog niet 100% HD. Maar evenmin BBC of de grote Amerikaanse zenders. Dat is vooral te wijten aan het feit dat de upgrade ook een upgrade is van hardware: alle beeldmixers, beeldverwerkers en alle netwerken moeten vervangen worden.

Elk jaar worden computers en hardware krachtiger. Die evolutie gaat sneller dan de evolutie binnen de AV-wereld. Dat heeft als voordeel dat de in de toekomst upgrades meer software-upgrades zullen zijn, en dat is heel wat goedkoper.

Thuis gebruiken wij HDMI standaarden tussen de AV-toestellen. Op televisieomroepen zijn het voornamelijk SDI-standaarden. Het nadeel van de SDI standaarden: telkens er een nieuwe schermresolutie wordt geïntroduceerd, moet er ook een hele internationale procedure doorlopen worden om een bijhorende nieuwe standaard te definiëren.

Maar er is een kaper op de kust. Cinegy orakelt zelfs "SDI is dead." IP staat voor Internet Protocol, het is een standaard die al jaren wordt gebruikt voor data over het internet. Die standaard wordt inmiddels al gebruikt voor telefonie. Door het digitaliseren van telefoontoestellen, wordt een telefoongesprek een stroom van uitwisseling van data. Voice over IP heet dat, kortweg VoIP. Hierdoor heeft een bedrijf niet langer nood aan twee onafhankelijke netwerken, maar kan alles over een netwerk. Gevolg: kostenbesparing.

Er is een gelijkaardige evolutie binnen de videowereld. Stilaan wordt informatietechnologie krachtig genoeg om ook professionele videosignalen te versturen via IP. Om hetzelfde signaal via IP te versturen heb je wel zwaardere machines en vooral meer bandbreedte nodig. Maar de kost wordt uiteindelijk ruim gecompenseerd omdat je gebruik kan maken van standaardcomponenten.

Wanneer bestaande infrastructuur over een aantal jaren aan vervanging toe is, zullen omroepen makkelijker voor IP kunnen kiezen. Wanneer ze daarna willen upgraden naar 4K, zal de kost minder ingrijpend zijn.

In Japan kondigt de openbare omroep NHK aan dat het zelfs 4K zal overslaan, en onmiddellijk Super HiVision, of 8K zal introduceren. Dat is een standaard die nog eens vier keer scherper is. Inderdaad, 16 keer scherper dan FullHD.

De dag dat een omroep in de toekomst de stap van 4K naar 8K zal willen maken, zal duidelijk makkelijker verlopen via IP. 

Dat 4K deze NAB wat minder aandacht kreeg, is logisch. Het getuigt zelfs van realisme vermits we nog een paar jaar nodig voor alles in HD wordt geproduceerd. We moeten vandaag dus niet teveel kruit verschieten voor 4K. Wel is het verstandiger om eerder te investeren in de infrastructuur waar die toekomstige videostandaarden op kunnen draaien, en dat is duidelijk IP.

Bovendien is IP niet alleen interessanter omdat je met standaardcomponenten werkt, ook de bekabeling is eenvoudiger. Bij SDI loopt er één videosignaal over één kabel. Bij IP verbind je een toestel met één kabel aan het netwerk. Over die kabel kunnen verschillende videosignalen lopen. Gevolg: een bijkomende besparing. Ook is het makkelijker om een bestaande infrastructuur te wijzigen of aan te passen door toestellen toe te voegen of los te koppelen van het IP-netwerk.

Evertz was een producent die in de kijker liep met zijn IP oplossingen. Niet onterecht viel Evertz in de prijzen. Centraal stond de nieuwe router EXE, die duizenden videosignalen kanaliseert. Die EXE is een echt monster. Per seconde kan die tot 46 Tb versturen! Indien je hier traditionele (SDI) kabels zou moeten gebuiken, dan heb je er duizenden nodig. Dankzij die IP technologie is dat een heel stuk beperkter.

Waar kun je zo'n groot beest gebruiken? De eerste twee exemplaren staan bij de grote Amerikaans sportzender ESPN.

Consumentenelektronica

Vroeger trokken de standen van fabrikanten als Sony de meeste aandacht. Nu verschuift die meer en meer naar bedrijven als Blackmagic Design en GoPro. Die merken zijn prijsbrekers.

Dat is heel goed nieuws voor jonge filmmakers. Maar het verandert ook het businessmodel van de bestaande leveranciers. Vijftien jaar geleden kon de broadcastwereld in België rekenen op een team van vijftig Sony mensen. Vandaag is dat team gedecimeerd, en blijven er een drietal mensen over, die bovendien ook diensten moeten leveren aan de omroepen in de andere Europese landen. Dienstverlening komt dus onder druk te staan.

Concentraties

Ook viel het mij op dat er op NAB overnames werden aangekondigd. Een paar voorbeelden.

Kroma Telekom, producent van professionele monitoren, komt in handen van AEQ, een speler op gebied van audio. 

Miranda (bekend voor zijn routers [= videodoorschakelapparatuur] en multiviewers [toestellen gebruikt worden in regieruimtes om veel verschillende videobronnen te visualiseren op een of meer schermen]) werd overgenomen door Grass Valley. Die laatste verkocht al camera's en onder andere videomixers. Zo kunnen merken meer en meer een compleet gamma aanbieden.

Het is een proces dat al eerder was begonnen. "Grass Valley, A Belden brand" luidt het. Belden was oorspronkelijk een producent van kabels...

Zo waren er nog een aantal aankondigingen: Digital Rapids wordt overgenomen door Imagine Communications en Amberfin komt onder de Dalet paraplu.

Bij een producent als Evertz zie je dat de het gamma ook uitbreidt. Weliswaar minder via overnames. Die producent levert ondertussen zowat alles vanaf de uitgang van een camera tot in het netwerk van Belgacom en Telenet.

Nog andere bezienswaardigheden?

Studiotech was ook aanwezig op NAB! Op de stand van ATCi vond je de Studiotech Mobile Studio. Je kon er zien hoe je in combinatie met hun uplink en downlink satellietschotels een eenvoudige captatie kunt organiseren.

In de gangen tussen de hallen kon je een stand van een stuk hardware zien die dateert van 1975: een kleurenvideobandopnemer. Die machine vrat 2 duimsbanden. In het filmpje hieronder zie je eerst een bedieningspaneel met een elektronische teller terwijl de band terugspoelt, daarna zie je hoe een trommel met vier koppen de band leest of schrijft. Dit is een toestel dat je kan terugvinden in het Museum of Broadcast Technology in de buurt van Boston. (zie http://www.wmbt.org/)

Vergelijking met IBC?

De tweede beurs op gebied van broadcast op deze planeet, is IBC. Elk jaar rond 10 september. Voor ons bijzonder makkelijk toegankelijk, want die vindt plaats in de RAI in Amsterdam.

Vroeger was NAB de beurs waar je de nieuwigheden vond. Immers, de producenten lanceerden hun producten eerst voor de televisiestandaard NTSC, die in de Verenigde Staten gebruikt wordt, en daarna pas volgden de andere standaarden (PAL en SECAM). Vandaag is alles digitaal, en is die kloof tussen standaarden er zo niet meer.

Maar door die traditie is NAB de beurs waar producenten traditioneel eerder hun nieuwigheden aankondigen. Tegen IBC wordt die aangekondigde technologie dan effectief beschikbaar.

Is NAB nu veel indrukwekkender dan IBC? Ik vond van niet. Misschien is IBC zelfs wat groter. Op NAB zijn de hallen misschien vier keer groter, maar IBC heeft dan ook vier keer zoveel hallen. Ik had het gevoel dat in Amsterdam alles wat compacter op elkaar staat. Op NAB had je dan wat meer licht en ademruimte. Ook zijn de steden heel erg verschillend.

Voor televisieomroepen is de combinatie NAB + IBC ideaal. Zo kan je ongeveer om het half jaar even bijpraten met de leveranciers. Omroepen die met concrete investeringsplannen zitten, kunnen er met hun vragen heel terecht. Zij die pas over enkele jaren grote investeringen op het programma zetten, kunnen nu al de trends opzoeken die tegen dan van belang zullen zijn. Heel efficiënt, want iedereen is op hetzelfde moment op dezelfde plaats.

Vermits ik tussen de omroepen en de leveranciers in zit, is het voor mij een goed moment  om zowel klanten als leveranciers te ontmoeten. Ook biedt het mij kansen om met klanten demonstraties bij leveranciers te organiseren.

Zie ook Las Vegas - Congresstad - Gokstad

Media - Trends in mediatechnologie - trends op IBC

Van vrijdag 13 tot en met dinsdag 17 september 2013 was het weer zover. In de tentoonstellingshallen RAI in Amsterdam ging naar jaarlijkse gewoonte een van de twee belangrijkste hoogmissen in de wereld van de omroeptechneuten door. Meer dan duizend standhouders dongen naar de aandacht van de meer dan 50.000 professionele bezoekers .

Zoals elke beurs is het een moment ideaal om nieuwe klanten of leveranciers te vinden. Het is ook een gelegenheid om mensen te ontmoeten die je al een tijdje belt en mailt. Op de standen kun je ook de nieuwste technologieën aan het werk zien. Je kan er dan ook de nieuwste trends opsnorren. Tien jaar geleden kon je de high definition ontdekken. Wat later zag je ook de opkomst van 3D. Wat waren de trends nu?

Van SD naar HD

Eerst en vooral niet vergeten dat heel wat omroepen nog volop bezig zijn met het upgraden van SD naar HD. Zelfs de BBC en de grote Amerikaanse omroepen zenden in hun journaals reportages uit die nog in SD. Je vindt er dus nog heel wat hard- en software die omroepen helpen om van SD naar HD over te stappen.

Archivering

Ook wordt overal de videocassette uitgewuifd. Dit betekent ook dat grote archieven gedigitaliseerd worden. De nieuwste archieven vind je nu in datacenters. Hierbij is het datacassetteformaat LTO (Linear Tape-Open) populair. Eén zo'n cassette kan vandaag 2,5 TB bevatten. Sony heeft nu ook een archiefoplossing op basis van cartridges die blu-raydisks bevatten, de Optical Disc Archive. Met een robotsysteem kan je een gigantisch archief aanleggen. De LTO tapes zouden het tientallen jaren moeten uithouden, de optische schijven van Sony zelfs meer dan 50 jaar.

3D?

3D was dit jaar nagenoeg helemaal afwezig. Dit is een trend die afgedaan heeft. Het gedoe met brilletjes zit er wellicht voor iets tussen. Zelf merk ik ook dat ik af en toe graag een film in 3D zie, maar dat het niet altijd hoeft. Persoonlijk hoop ik dat 3D niet helemaal verdwijnt, maar wel zijn juiste positionering vindt.

Eéns om de 25 jaar zie je een opstoot van 3D-film. Misschien is de definitieve doorbraak voor over 25 jaar.

4K (Ultra HD)

De 3D hype is nu vervangen door de 4K-trend! 4K is de opvolger van full HD. 4K slaat op het aantal puntjes op een horizontale in een lijn beeld: 4K ofwel (ongeveer) 4.000. Een gewoon HD-beeld heeft er ongeveer 2.000, 4K dus twee keer zoveel puntjes per horizontale lijn en ook twee keer zoveel horizontale lijnen. Een 4K-beeld is dus 4 keer zo scherp als een full HD-beeld.

Eigenlijk ga ik een beetje slordig om met terminologie. Een full HD is een televisiebeeld. Vier keer full HD levert het televisieformaat Ultra HD. 4K is eigenlijk een cinemaformaat. Het verschil in Ultra HD en 4K is wel marginaal. Zo heeft HD ook een cinemategenhanger: 2K. Een 4K beeld is dus vier keer groter (2 x breder en 2 x hoger) dan een 2K beeld.

Niet alleen ik ga slordig om met deze terminologie. Ik heb de indruk dat 4K ook de meer en meer wordt gebruikt voor Ultra HD.

De demonstraties zijn alvast veelbelovend. De enkele 4K schermen die getoond werden, zijn indrukwekkend. De beelden zijn nog scherper en nog groter zijn dan full HD.

Is 4K ook een tijdelijk fenomeen als 3D? Ik denk het niet. Schermen worden altijd groter. Bij grotere schermen past ook een grotere resolutie. Het is een natuurlijke evolutie van technologie. Je ziet gelijkaardige trends bij digitale fototoestellen.

8K

Op de Future Zone op IBC kon je trouwens ook de opvolger van 4K zien: 8K. De Japanse openbare omroep is al jaren bezig met dit gigantische formaat. Over drie jaar starten ze zelfs met regulier uitzendingen.

3G

De afgelopen jaren was "3G" de trend. Hiermee verwijs ik niet naar een gsm-standaard, maar wel naar het formaat van digitale televisie. Thuis gebruiken wij hdmi-kabels om tv, blu-raydisk, decoders en spelconsoles met elkaar te verbinden. In een studio of op een omroep gebruiken wij niet de hdmi-standaard, maar een professionele tegenhanger: SDI.

Consumertoestellen sturen via een hdmi-kabel naast beeld en geluid ook informatie door van een afstandsbediening. Zo kan het zijn dat je dvd-speler automatisch uitgeschakeld wordt wanneer je je tv-toestel uitschakelt.

Een SDI-signaal die uit een camera komt, moet dan aan de noden van televisiemakers voldoen. Een SDI signaal heeft veel meer geluidssporen. Ook krijgt elk beeld een nummer, of beter: een tijdscode. Deze tijdscodes worden later gebruikt om aan te geven welke stukken er moeten gebruikt worden bij montages.

Een SDI-signaal is digitaal. Het is dus een stroom van eentjes en nulletjes. Het is zelfs een hele grote stroom van eentjes en nulletjes. Voor televisie in SD bedraagt ongeveer 300 Mbit/s: 300.000.000 (driehonderd miljoen) eentjes of nulletjes per seconde. HD-SDI is nog indrukwekkender. 720p en 1080i (de uitzendnormen die nagenoeg alle zenders vandaag in HD hanteren): 1,5 Gbit/s. Anderhalf miljard eentjes en nulletjes per seconde! De capaciteit van een dvd is ongeveer 5 GByte (= 5x8 Gbit = 40 Gbit). Dat is dus goed voor 40/1.5 seconden = 26,67 seconden.

Een Serial Digital Interface (SDI): kabel en (BNC) connector

De opvolger van 720p en 1080i is 1080p, en hiervoor heb je 3 Gbit/s nodig. Om zo'n gigantisch dense stroom van data te kunnen verwerken moet alle apparatuur en hardware aangpast zijn. Niet alleen moet de elektronica voldoende snel werken, ook moeten de kabels en connectoren aan strenge technische normen voldoen, zodat de eentje en nullen aan de andere kant van de kabel nog herkenbaar zijn.

Om aan te duiden dat kabels en andere hardware en software geschikt zijn voor de SDI aan 3Gbit/s, duiden wij dat kort aan als 3G-SDI. 3G was dan ook de trend van de laatste jaren.

6G? 12G?!

Hoe gaan wij 4K beelden over een kabel sturen? Vermits een 4K beeld 4 keer zo groot is als een HD-beeld, kunnen wij het in vier stukken snijden en over vier kabels sturen. Zo gebeurt het ook in een aantal gevallen.

Ondertussen evolueert technologie, en zag je op IBC de opvolger van de 3G verschijnen: 6G. Ik vermoed dat dit een tussenformaat wordt. In de technische literatuur zie je ook al 12G opduiken. Dat lijkt mij het waardige formaat voor 4K. Even verduidelijken. Met 1.5G transporteer je 1080i: (een klein beetje kort door de bocht) 25 full HD-beelden per seconde. Met 3G kan je 50 full HD-beelden doorsturen. 6G is geschikt voor 4K aan 25 beelden per seconde. We zetten dus een stap terug in het aantal beelden per seconde. Daarom denk ik dat we eerder naar 12G evolueren: 50 4K-beelden per seconde.

Even terzijde. Als het aantal puntjes toeneemt op een scherm, krijgen wij een scherper beeld. Maar wat is het belang van het aantal beelden per seconde? Hoe meer beelden er per seconde getoond worden, hoe duidelijker en vloeiender bewegingen in beelden zijn. Kijk maar eens naar draaiende wielen. De spaken worden heel snel onduidelijk.

De trend naar een groter aantal beelden per seconde is in de cinema ook ingezet. The Hobbit werd in high frame rate (HFR) gedraaid: 48 beeldjes per seconde, bij gewone cinema bedraagt dit 24 beeldjes per seconde.

MiniStudio - The Mobile Studio

Studiotech stond dit jaar ook weer met een stand op IBC. Eén van de aandachtstrekkers was de MiniStudio:

• één flightcase ("de regie") met video- & audiomixer, een kleine recorder (bijvoorbeeld op SxS-geheugenkaartjes)
• 4 rollen met 100 m kabel die verbonden zijn met de flightcase
• 4 convertoren, die elk met een van die kabels verbonden zijn
• 4 camera's
• 4 monitoren 

Wat is er dan zo interessant aan deze combinatie?

• Elke camera is slechts met één kabel verbonden. Bovendien is het een lange kabel: 100 meter. Wat loopt er precies door deze kabel?
• Het HD-SDI-beeld van de camera naar de regie
• Het beeld dat van de regie op antenne gaat, loopt ook naar de camera, nuttig voor de cameraman, de realisator en/of de presentator
• De tally (het rode lampje dat aanduid dat het beeld op antenne is). Ook heel belangrijk voor de presentator (hij weet dan dat hij naar de juiste camera kijkt) maar ook voor de cameraman (hij weet dan dat hij zijn cadrage niet bruusk mag veranderen of aanpassen).
• Intercom: de koptelefoon voor de cameraman (de communicatie tussen regie en camera)
• Voeding: dit lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Het voltage moet om veiligheidsreden beperkt blijven, maar anderzijds moet er wel voldoen vermogen doorgestuurd worden

• De converter gaat de signalen in de kabel weer opsplitsen. 
• Het is een convertor die aan professionele eisen voldoet: alle aansluitpunten zijn stevig en degelijk. 
• De convertor komt in twee versies:
• ofwel maak je hem vast aan de benen van het statief -- dit is van toepassing voor kleine camera's
• ofwel maak je hem vast aan de achterkant van de camera (de camera moet dan wel een v-mount hebben) -- dit is van toepassing voor reportagecamera's. De convertor komt dan op de plaats van de batterij.

• Deze set is vooral interessant:
• omdat de kabel zo lang mag zijn (door gebruik van een koppelstuk kan je zelfs een kabel van 100 m nogmaals verlengen met 100 m) 
• Er is slechts één kabel
• Er is ook voeding voor camera en monitor (dus geen gezeul met batterijen)
• Het is geschikt voor HD (interessant voor omroepen die upgraden van SD)
• Je kan ook niet-studiocamera's gebruiken (bijvoorbeeld kleinere camera's die ook ingezet worden voor reportages)